De geheime adviseur van Mark Rutte

Plotseling dook hij op uit het niets: Tjardus van Citters, de geheime adviseur van Mark Rutte van 2009 tot 2024 toen hij stopte als premier. Al die tijd boetseerde deze expert op het gebied van branding, reputatie en leiderschap op de achtergrond aan het ‘merk’ Mark Rutte. Van Citters schrijft erover in zijn recente boek “De kapitein en de buitenboordmotor”.

Het boek beschrijft de adviesrelatie tussen Rutte en Van Citters. De laatste zag een groot electoraal potentieel in de VVD en Mark Rutte en vond dat hij kon helpen om dat te benutten. Rutte accepteerde die hulp maar hield hem bewust buiten de Haagse kaasstolp en de partijorganisatie. Zo verzekerde hij zich van onafhankelijk advies.

Interessant voor politieke adviseurs is dat Van Citters de VVD-leider consequent als merk benaderde. Hij formuleerde merkwaarden zoals inhoud, passie, betrouwbaarheid, positief, ontspannen en rechts. Toen Mark Rutte eenmaal premier was, hamerde Van Citters bij de joviale VVD’er regelmatig op de waardigheid van het ambt.

Als ik als communicatieman kijk naar hoe Mark Rutte zich door de jaren heeft ontwikkeld, zie ik een authentieke politicus die zichzelf steeds opnieuw wist uit te vinden. Dat bleek uit de uiteenlopende coalities (over links, rechts en door het midden) die hij wist te vormen en het schijnbare gemak waarmee hij politieke tegenslag leek te overwinnen.

In de adviesrelatie was essentieel dat Van Citters Rutte af en toe een ongemakkelijke waarheid teruggaf terwijl Rutte bleef vertrouwen op zijn eigen politieke antenne. Mede door de gegroeide vriendschap was Van Citters – zo erkent hij min of meer in zijn boek – op het laatst niet in staat om Rutte te adviseren over een geschikt moment van vertrek. Dat koos Rutte zelf.

Het boek is lezenswaardig voor politici, bestuurders en hun adviseurs omdat het laat zien hoe je focus kunt aanbrengen in een imago van een politicus en een campagne met een scherpe blik van buiten. Een goed advies hoeft niet altijd te worden opgevolgd maar houdt je waakzaam. Zo ging Rutte tegen Van Citters advies naar Vandaag Insight maar voorkwam hij dat hem een vreemd hooffdeksel werd opgezet.

Dat beeld zou hem lang hebben achtervolgd.

Van Citters, T., in samenwerking met Maclaine Pont, E. (2026). De kapitein en de buitenboordmotor. Uitgeverij Balans.